ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΕΔΑΦΟΛΟΓΙΑΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΓΕΩΡΓΙΚΟΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΔΗΜΗΤΡΑ
Φυσικά συστήματα επεξεργασίας αστικών λυμάτων
ΦΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ - ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΑΡΔΕΥΣΗ
ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΕΡΓΟ
Το Εθνικό Ίδρυμα Αγροτικής Έρευνας (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.) εκτελεί από το 1995 ένα ερευνητικό-πιλοτικό έργο στην περιοχή του Γαλλικού ποταμού Ν. Θεσσαλονίκης (Φωτ. 1), που αφορά την λειτουργία συστημάτων φυσικής επεξεργασίας αστικών υγρών αποβλήτων και την επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση. Το έργο αυτό χρηματοδοτήθηκε την περίοδο 1995-98 από τη Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας στα πλαίσια του προγράμματος της Ευρωπαϊκής Ένωσης ΕΠΕΤ ΙΙ.
Για τους σκοπούς του έργου αυτού κατασκευάστηκαν σε έκταση 40 περίπου στρεμμάτων, κοντά στην υφιστάμενη Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων Θεσ/νίκης (Ε.Ε.Λ.Θ.) από την οποία τροφοδοτούνταν με μικρές ποσότητες λυμάτων, πιλοτικές διατάξεις φυσικών συστημάτων επεξεργασίας λυμάτων (δεξαμενές σταθεροποίησης, τεχνητοί υγρότοποι).
Επίσης, κατασκευάστηκαν πειραματικοί αγροί (Φωτ. 2) και θερμοκήπιο επαναχρησιμοποίησης, που αρδεύονταν με τις επεξεργασμένες εκροές τόσο της Ε.Ε.Λ.Θ. όσο και των φυσικών συστημάτων.


Φωτ. 1. Γενική άποψη πεδίου φυσικών συστημάτων περιοχής Γαλλικού ποταμού Ν. Θεσσαλονίκης (με κόκκινο βέλος σημειώνεται το σημείο διάθεσης βοθρολυμάτων στο πείραμα της περιόδου 2008-2010)

Την περίοδο 2008-2010 ολοκληρώθηκε ένα πείραμα φυσικής επεξεργασίας βοθρολυμάτων σε μία από τις τρείς σειρές δεξαμενές σταθεροποίησης. Για τους σκοπούς του πειράματος, διατέθηκαν βοθρολύματα, στην πρώτη δεξαμενή, που μεταφέρονταν με βυτίο εκκένωσης βόθρων από την πέριξ της Σίνδου περιοχή. (φωτ. 3). Η μέση ημερήσια παροχή λυμάτων ήταν 43 m3/ημέρα. Η παροχή αυτή διαφοροποιήθηκε, έχοντας μεγαλύτερη τιμή τους θερινούς (58 m3/ ημέρα) και μικρότερη (36 m3/ ημέρα) κατά τους χειμερινούς μήνες. Η διαφοροποίηση αυτή έγινε κυρίως για δύο λόγους: i) κατά τη θερμή περίοδο του έτους η αποδοτικότητα των συστημάτων αυτών αυξάνεται και ii) το καλοκαίρι οι περισσότεροι οικισμοί στην Ελλάδα εμφανίζουν σημαντική αύξηση του πληθυσμού τους.


Φωτ. 2 Πειραματικός αγρός επαναχρησιμοποίησης (τεύτλα). Φωτ.3.Διάθεση βοθρολυμάτων στην πρώτη δεξαμενή.

Α. Τα ερευνητικά αποτελέσματα για τα φυσικά συστήματα επεξεργασίας λυμάτων
Η λειτουργία των δεξαμενών σταθεροποίησης βασίζεται στην εκμετάλλευση της ηλιακής ακτινοβολίας από το φυτοπλαγκτόν, που με το οξυγόνο, που παράγει κατά τη φωτοσύνθεση, διευκολύνει τους αερόβιους μικροοργανισμούς στην αποσύνθεση του ρυπαντικού φορτίου των λυμάτων, ενώ συγχρόνως η υπεριώδης ηλιακή ακτινοβολία καταστρέφει τους παθογόνους μικροοργανισμούς. Η λειτουργία τους γίνεται χωρίς την ύπαρξη δυσοσμίας, αναβαθμίζοντας αισθητικά την περιοχή κατασκευής τους.
Από τα αποτελέσματα της πολυετούς παραπάνω έρευνας, όσο αφορά τα φυσικά συστήματα προέκυψαν τα εξής :
• τα φυσικά συστήματα δεν απαιτούν σημαντικές λειτουργικές δαπάνες σε αντίθεση με τους συμβατικούς βιολογικούς καθαρισμούς
• η επεξεργασία των λυμάτων είναι ιδιαίτερα ικανοποιητική, ενώ συγχρόνως επιτυγχάνεται φυσική απολύμανση χωρίς τη χρήση χλωρίου
• η ελάχιστη παραγωγή ιλύος (απομάκρυνση ιλύος ανά πενταετία περίπου).
Τα παραπάνω πλεονεκτήματα καθιστούν τη μέθοδο των φυσικών συστημάτων ιδιαίτερα ελκυστική, κυρίως για μικρές πόλεις και χωριά έως 5.000 κατοίκους. Τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς οι συμβατικές μονάδες βιολογικού καθαρισμού απαιτούν σημαντικά λειτουργικά έξοδα σε ηλεκτρική ενέργεια, χημικές ουσίες, συντήρηση ηλεκτρομηχανολογικού εξοπλισμού και εξεύρεση και μισθοδοσία εξειδικευμένου προσωπικού, που οι μικροί οικισμοί αδυνατούν να αντιμετωπίσουν, με αποτέλεσμα να μη λειτουργούν ικανοποιητικά μετά την αρχική κατασκευή τους. Αντίθετα, τα φυσικά συστήματα εφόσον σχεδιαστούν και κατασκευαστούν σωστά, λειτουργούν πρακτικά μόνα τους.
Ειδικότερα όσο αφορά την επεξεργασία των βοθρολυμάτων, πέρα από τα παραπάνω πλεονεκτήματα, το τελικό συμπέρασμα είναι ότι ένα εξαιρετικά απλής και οικονομικής κατασκευής σύστημα, από τρείς εν σειρά χωμάτινες δεξαμενές επενδεδυμένες με γεωμεμβράνη, μπορεί να ικανοποιήσει με επιτυχία και με πρακτικά μηδενικό κόστος λειτουργίας, τις ανάγκες επεξεργασίας των βοθρολυμάτων ενός τυπικού οικισμού της Ελλάδας, με αυξομειούμενο μάλιστα πληθυσμό. Το σύστημα μπορεί να αυτορυθμίζεται και να ανταπεξέρχεται σε τυχόν ασυνέχειες του ρυθμού απόδοσής του, που θα οφείλονται σε απρόβλεπτους (αλλά πολλές φορές αναπόφευκτους, ιδιαίτερα για τα ελληνικά δεδομένα) παράγοντες.

Β. Τα ερευνητικά αποτελέσματα για την επαναχρησιμοποίηση των επεξεργασμένων λυμάτων για άρδευση καλλιεργειών
Από την πολυετή έρευνα προέκυψε ότι εφόσον η επαναχρησιμοποίηση για άρδευση είναι ασφαλής εφόσον γίνεται κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις (αποτελεσματική απολύμανση, σύστημα άρδευσης κ.λ.π.). Επίσης επιτυγχάνεται :
 εξοικονόμηση φρέσκου νερού και
 εξοικονόμηση λιπασμάτων, λόγω των θρεπτικών ενώσεων που περιέχουν.

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΑ
ΦΥΣΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑΣ ΛΥΜΑΤΩΝ
Με βάση την παραπάνω έρευνα και με πρωτοβουλία του ΕΘΙΑΓΕ, κατασκευάστηκαν και λειτουργούν φυσικά συστήματα επεξεργασίας λυμάτων στις εξής τρείς γεωγραφικές περιοχές της Βόρειας Ελλάδας:
1. Βεγορίτιδας λίμνης (3 συνολικά ΕΕΛ στα χωριά Βεγόρα και Φαράγγι, που εγκαινιάστηκαν από τον τότε Υπ. Γεωργίας Γ. Ανωμερίτη το 2001 και Αγ. Παντελεήμονας, που λειτουργεί από το 2009).
2. Νήσου Λήμνου (2 συνολικά ΕΕΛ στα χωριά Ρουσσοπούλι του Δήμου Μούδρου, που εγκαινιάστηκε από τον τότε Υπ. Γεωργίας Γ. Δρυ το 2002 και στο Δήμο Ατσικής, που εξυπηρετεί τα χωριά Ατσική και Καρπάσι, που λειτουργεί από το 2010)
3. Λίμνες Πρεσπών (2 συνολικά ΕΕΛ στους οικισμούς Λαιμού, Αγίου Γερμανού & Πλατέως και στους οικισμούς Καλλιθέας & Λευκώνα, που εγκαινιάστηκαν και λειτουργούν από το 2009).
Μελέτες παρόμοιων έργων εκπονήθηκαν από το ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε. και για τα παρακάτω χωριά της Κεντρ. και Δυτ. Μακεδονίας, τα οποία αναμένουν σχετική χρηματοδότηση για την κατασκευή τους.
1. Πρώτη, Ν. Σερρών                                         9. Λέχοβο Ν. Φλώρινας
2. Χιονάτο, Ν. Καστοριάς                                   10. Νυμφαίο Ν. Φλώρινας
3. Κομνηνάδες, Ν. Καστοριάς                            11. Βαλτόνερα & Λιμνοχώρι Ν. Φλώρινας
4. Νεστώριο, Ν. Καστοριάς                                12. Αετός & Αγραπιδέα Ν. Φλώρινας
5. Κρανοχώρι, Ν. Καστοριάς                              13. Μανιάκι Ν. Φλώρινας
6. Πεδινό Ν. Φλώρινας                                      14. Βαρικό & Κλεισούρα Ν. Φλώρινας
7. Ασπρόγεια Ν. Φλώρινας                                15. Καρυών, Μικρολίμνης & Οξυάς Πρεσπών
8. Σκλήθρο Ν. Φλώρινας                                   16. Δάφνης Ατσικής νήσου Λήμνου


1. Φυσικά συστήματα στη Βεγορίτιδα λίμνη
Στη φωτο. 4 φαίνονται οι θέσεις των τριών ΕΕΛ, που λειτουργούν στα τρία χωριά πέριξ της Βεγορίτιδας λίμνης.


Φωτο. 4. Αεροφωτογραφία Βεγορίτιδας λίμνης, με σημειωμένες τις θέσεις των τριών ΕΕΛ με φυσικά συστήματα, που λειτουργούν (Σεπτέμβριος 2010). 

Η Ε.Ε.Λ της Βεγόρας (φωτο. 5), έκτασης 12 στρεμμάτων σχεδιάστηκε για πληθυσμό 800 ι.κ. Αποτελείται από: α) μία εσχάρωση και μία υπόγεια αναερόβια δεξαμενή σκυροδέματος, όγκου 120 m3 , β) μία επαμφοτερίζουσα δεξαμενή (Σχήμα 3.2.β), βάθους νερού 1.75 m και δύο δεξαμενές ωρίμανσης (Σχήμα 3.2.γ & δ), βάθους νερού 1.25 m, διαστάσεων 60 Χ25 m, με τη δεύτερη να έχει σχήμα ορθής περίπου γωνίας. και γ) ένα ταμιευτήρα βάθους νερού 2.5 m και όγκου 2.500 m3 . Όλες οι δεξαμενές και ο ταμιευτήρας έχουν κλιση πρανών 2:1 και είναι χωμάτινες επενδεδυμένες με γεωμεμβράνη από HDPE 1mm. Η διάθεση των επεξεργασμένων λυμάτων γίνεται μέσω υπόγειου διάτρητου αγωγού στο υπέδαφος. Το έργο άρχισε να λειτουργεί από τον Οκτώβριο του 2001.
Η Ε.Ε.Λ. του Φαραγγίου (φωτο. 6) έκτασης 6 στρεμμάτων, σχεδιάστηκε για πληθυσμό 400 ι.κ. Αποτελείται από: α) μία εσχάρωση και μία κλειστή υπόγεια αναερόβια δεξαμενή σκυροδέματος, 60 m3, β) μία επαμφοτερίζουσα δεξαμενή (Σχήμα 3.3.β) βάθους νερού 1.75 m και δύο δεξαμενές ωρίμανσης (Σχήμα 3.3.γ), βάθους νερού 1.25 m. Οι διαστάσεις και των τριών Δ.Σ. είναι 38 Χ 18 m, και γ) ένα ταμιευτήρα (Σχήμα 3.3.δ), βάθους νερού 3.5 m και όγκου 2.600 m3. Όλες οι δεξαμενές και ο ταμιευτήρας έχουν κλίση πρανών 2:1 και είναι χωμάτινες, επενδεδυμένες με γεωμεμβράνη από HDPE 1mm. Η διάθεση των επεξεργασμένων λυμάτων γίνεται, μέσω υπόγειου διάτρητου αγωγού, στο υπέδαφος, ενώ σε πρόσφατη επίσκεψη (Σεπτέμβριος 2010) διαπιστώθηκε ότι τη θερινή περίοδο γινόταν άρδευση από την εκροή του ταμιευτήρα. Η λειτουργία του άρχισε από τον Οκτώβριο του 2001.


Φωτο. 5. ΕΕΛ Βεγόρας (α) Αεροφωτογραφία (β) Δεξαμενή σταθεροποίησης (Σεπτ. 2010)


Φωτο 6. ΕΕΛ Φαραγγίου. (α). Αεροφωτογραφία, (β). Δεξαμενή σταθεροποίησης (ημερομ. φωτογράφησης, Σεπτέμβριος 2010).

Η Ε.Ε.Λ. Αγ. Παντελεήμονα (φωτο 7), έκτασης 15 στρεμμάτων, σχεδιάστηκε για πληθυσμό 1650 ι.κ. Αποτελείται από: α) Εσχάρωση και δεξαμενή πρωτοβάθμιας καθίζησης, β) Τέσσερεις κλίνες από σκυρόδεμα (Στάδιο Ι) τεχνητών υγροτόπων επιφάνειας 225 m2 η κάθε μία, βάθους 1.45 m και άλλες τέσσερεις κλίνες (Στάδιο ΙΙ) πανομοιότυπες με τις προηγούμενες, που είναι μικρότερες (130 m2), γ) δύο δεξαμενές σταθεροποίησης (Σχήμα 3.4.β). Η πρώτη έχει επιφάνεια 2.300 m2 και βάθος νερού 1.5 m. H δεύτερη (Σχήμα 3.4.γ) έχει επιφάνεια 1.400 m2 και βάθος νερού 2.5 m. Οι δύο δεξαμενές είναι χωμάτινες, επενδεδυμένες με γεωμεμβράνη HDPE 1 mm και ε) κλίνες ξήρανσης ιλύος (Σχήμα 3.4.δ). Η διάθεση των εκροών γίνεται στο υπέδαφος. Το έργο άρχισε να λειτουργεί από το 2009.




Φωτο. 7. ΕΕΛ Αγ. Παντελεήμονα (α). Γενική άποψη, (β). η τελευταία δεξαμενή σταθεροποίησης (ημερομ. λήψης φωτογραφιών, Σεπτέμβριος 2010).

2. Φυσικά συστήματα στη νήσο Λήμνο
Οι θέσεις των δύο ΕΕΛ της Λήμνου φαίνονται στη φωτο. 8.



Φωτο. 8. Αεροφωτογραφία ανατολικού τμήματος της Λήμνου, με σημειωμένες τις θέσεις των δύο ΕΕΛ Ρουσσοπουλίου και Ατσικής.

Η Ε.Ε.Λ. Ρουσσοπουλίου (φωτο. 9), έκτασης 6 στρεμμάτων, σχεδιάστηκε για τον οικισμό Ρουσσοπουλίου (400 ι.κ.), που διαθέτει αποχετευτικό δίκτυο, αλλά έχει και τη δυνατότητα επεξεργασίας των βοθρολυμάτων άλλων οικισμών του Δήμου. Αποτελείται από: α) μία διπλή εσχάρωση και δύο κλειστές αναερόβιες δεξαμενές από σκυρόδεμα, διαστάσεων 4.0 Χ 4.0 m., καθαρού όγκου η κάθε μία 60 m3 , β) μία επαμφοτερίζουσα δεξαμενή 16 Χ 50 m, βάθους νερού 1.75 m και δύο δεξαμενές ωρίμανσης 16 Χ 50 m η πρώτη και 14 Χ40 m η δεύτερη, βάθους νερού 1.5 m η κάθε μία (Σχήμα 3.6.β) και γ) ένα ταμιευτήρα 4.900 m3, που στο μέσο του παρεμβάλλεται ένα φίλτρο από κροκάλες, για φίλτρανση της εκροής πριν από την έξοδο. Όλες οι δεξαμενές και ο ταμιευτήρας έχουν κλίση πρανών 2:1 και είναι χωμάτινες, επενδεδυμένες με γεωμεμβράνη από HDPE 1mm. Η διάθεση των εκροών γίνεται σε παρακείμενο ρέμα, που καταλήγει στην Χορταρολίμνη (περιοχή NATURA). Το έργο λειτουργεί από το 2002 χωρίς ιδιαίτερες τεχνικές απαιτήσεις.
Αποτέλεσμα της λειτουργίας του ήταν να μετατραπεί το αρχικό κλίμα δυσπιστίας των κατοίκων, όσο αφορά την λειτουργικότητα του έργου (οσμές, κ.λ.π.) σε κλίμα αποδοχής. Αυτό συνετέλεσε ώστε και ο γειτονικός Δήμος Ατσικής να προχωρήσει στη μελέτη και κατασκευή παρόμοιου συστήματος επεξεργασίας, που περιγράφεται στη συνέχεια.
Η Ε.Ε.Λ. Ατσικής (φωτο. 10), έκτασης 20 στρεμμάτων, σχεδιάστηκε για τους οικισμούς Ατσικής και Καρπασίου, συνολικού πληθυσμού 1400 ι.κ.. Αποτελείται από: α) μία διπλή εσχάρωση και δύο δίδυμες κλειστές αναερόβιες δεξαμενές από σκυρόδεμα, διαστάσεων 10m Χ 5m η κάθε μία, συνολικού βάθους 4.5 και όγκου νερού κάθε δίδυμης δεξαμενής 400 m3 , β) μία επαμφοτερίζουσα δεξαμενή (Σχήμα 3.7.α) 120m Χ 42 m, βάθους νερού 1.75 m και δύο δεξαμενές ωρίμανσης (Σχήμα 3.7.β) 55m Χ 25 m, βάθους νερού 1.5 m, η κάθε μία γ) μία υβριδική δεξαμενή (Σχήμα 3.7.γ) συνολικής διάστασης 120m Χ 25 m, όπου το πρώτο μισό του μήκους της (60m Χ 25m) λειτουργεί ως δεξαμενή ωρίμανσης, που διοχετεύει την εκροή της στην εν επαφή υπόλοιπη δεξαμενή (60m Χ 25m), που λειτουργεί ως τεχνητός υγρότοπος οριζόντιας υπόγειας ροής, για φίλτρανση και επιπλέον επεξεργασία της τελικής εκροής, πριν από την τελική έξοδο. Όλες οι δεξαμενές έχουν κλιση πρανών 2:1 και είναι χωμάτινες επενδεδυμένες με γεωμεμβράνη από HDPE 1mm. Η διάθεση των εκροών, μετά την τελική απολύμανσή τους από σύστημα υπεριώδους ακτινοβολίας UV (Σχήμα 3.7.δ), γίνεται σε παρακείμενο ρέμα, που καταλήγει στον κόλπο του Μούδρου. Το έργο λειτουργεί από το 2010.


Φωτο 9. ΕΕΛ Ρουσσοπουλίου. (α). Αεροφωτογραφία, (β). Δεξαμενές σταθεροποίησης 


Φωτο. 10. ΕΕΛ Ατσικής και Καρπασίου. (α). Δεξαμενή σταθεροποίησης (β) υβριδική δεξαμενή (1/2 δεξαμενή σταθεροποίησης & 1/2 Τεχνητός υγρότοπος) στο τέλος της εγκατάστασης 

3. Φυσικά συστήματα στις λίμνες Πρεσπών
Στη φωτο. 11 απεικονίζονται οι θέσεις των δύο έργων, που βρίσκονται εν λειτουργία (Λαιμός – Άγιος Γερμανός – Πλατύ και Καλλιθέα – Λευκώνας) και το τρίτο που βρίσκεται στο στάδιο των μελετών (Καρυές – Μικρολίμνη – Οξυά).


Φωτο. 11. ΕΕΛ Δήμου Πρεσπών. Οριζοντιογραφική απεικόνιση των τριών θέσεων των ΕΕΛ στο Δήμο των Πρεσπών.

Η ΕΕΛ Λαιμού – Αγίου Γερμανού & Πλατέως (φωτο. 12), έκτασης 15 στρεμμάτων σχεδιάστηκε για 1310 ισοδύναμους κάτοικους. Η μέθοδος επεξεργασίας, που επιλέχθηκε για την κατασκευή της ΕΕΛ, είναι με τεχνητούς υγροτόπους και φόρτιση με αντλίες. Αποτελείται από: α) μία εσχάρωση, β) έναν μετρητή παροχής τύπου Parshall 3”, γ) μία αναερόβια δεξαμενή χωρισμένη σε τέσσερα διαμερίσματα 6.00m x 6.00m το καθένα από τα δύο πρώτα και 4.00m x 6.00m το καθένα από τα επόμενα δύο και συνολικού βάθους 5.50m, δ) έξι κλίνες κατακόρυφης ροής διαστάσεων 23.50m x 16.50m, οι οποίες φορτίζονται ανά ζεύγη, ε) τέσσερις κλίνες κατακόρυφης ροής διαστάσεων 23.50m x 16.50m, οι οποίες φορτίζονται ανά ζεύγη, στ) τέσσερις κλίνες οριζόντιας ροής διαστάσεων 29.00m x 19.00m, οι οποίες φορτίζονται ανά ζεύγη, ζ) μονάδα απολύμανσης με υπεριώδη ακτινοβολία, η) μονάδα απολύμανσης με χλώριο και θ) μετρητής παροχής τύπου Parshall 3”. Τα επεξεργασμένα λύματα απορρέουν στο παρακείμενο ρέμα του Αγίου Γερμανού και στην συνέχεια στην Μεγάλη Πρέσπα. Το έργο λειτουργεί από το 2009.
Η ΕΕΛ Καλλιθέας & Λευκώνα (φωτο 13), έκτασης 14 στρεμμάτων σχεδιάστηκε για 600 ισοδύναμους κατοίκους. Η μέθοδος επεξεργασίας, που επιλέχθηκε για την κατασκευή της ΕΕΛ, είναι με τεχνητούς υγροτόπους και φόρτιση με σίφωνες.


Φωτο 12. ΕΕΛ Λαιμού – Αγίου Γερμανού – Πλατέως (Οριζοντιογραφία ΕΕΛ).


Φωτο 13. ΕΕΛ Καλλιθέας – Λευκώνα (Οριζοντιογραφία ΕΕΛ).

Αποτελείται από: α) μία εσχάρωση, β) μία αναερόβια δεξαμενή χωρισμένη σε δύο διαμερίσματα 5.00m x 3.50m το πρώτο και 3.00m x 3.50m το δεύτερο και συνολικού βάθους 5.50m, γ) τρεις κλίνες κατακόρυφης ροής διαστάσεων 21.50m x 16.50m, οι οποίες φορτίζονται χωριστά η κάθε μία, δ) δύο κλίνες κατακόρυφης ροής διαστάσεων 21.50m x 16.50m, οι οποίες φορτίζονται χωριστά, ε) δύο κλίνες οριζόντιας ροής διαστάσεων 27.50m x 18.50m, οι οποίες φορτίζονται χωριστά, στ) μονάδα απολύμανσης με υπεριώδη ακτινοβολία, ζ) τριγωνικός υπερχειλιστής μέτρησης των εκροών και η) μονάδα απολύμανσης με χλώριο. Τα επεξεργασμένα λύματα απορρέουν στο παρακείμενο ρέμα του Λευκώνα και στην συνέχεια στην Μικρή Πρέσπα. Το έργο λειτουργεί από το 2009.
Η ΕΕΛ Καρυών – Μικρολίμνης & Οξυάς (φωτο 14), έκτασης 15.5 στρεμμάτων σχεδιάστηκε για 400 ισοδύναμους κάτοικους. Η μέθοδος επεξεργασίας, που επιλέχθηκε για την κατασκευή της ΕΕΛ, είναι με λίμνες σταθεροποίησης. Αποτελείται από: α) μία αναερόβια δεξαμενή χωρισμένη σε δύο διαμερίσματα 5.50m x 5.00m το πρώτο και 5.50m x 3.00m το δεύτερο και συνολικού βάθους 5.00m, β) μία επαμφοτερίζουσα λίμνη 95.00m x 25.40m και βάθους νερού 1.75m, γ) δύο λίμνες ωρίμανσης 45.00m x 15.40m έκαστη και βάθους νερού 1.25m, δ) έναν τεχνητό υγρότοπο οριζόντιας ροής 45.00m x 15.40m και ε) μία μονάδα απολύμανσης με χλώριο. Τα επεξεργασμένα λύματα απορρέουν στο παρακείμενο ρέμα της Μικρολίμνης και στην συνέχεια στην Μικρή Πρέσπα. Το έργο βρίσκεται στην διαδικασία αδειοδότησης της ΜΠΕ.


Φωτο 14. ΕΕΛ Καρυών – Μικρολίμνης – Οξυάς (Οριζοντιογραφία ΕΕΛ).

ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΩΝ ΛΥΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ΑΡΔΕΥΣΗ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ
Η δυνατότητα χρήσης των επεξεργασμένων υγρών αστικών αποβλήτων για άρδευση του ρυζιού μελετήθηκε για δύο έτη (1999, 2000) στην περιοχή του αρδευτικού δικτύου Σίνδου – Χαλάστρας Θεσσαλονίκης. Δοκιμάστηκαν τρεις μεταχειρίσεις, που αφορούσαν στο συνδυασμό νερού άρδευσης – λίπανσης. Συγκεκριμένα, στη μία μεταχείριση χρησιμοποιήθηκαν για άρδευση του ρυζιού εκροές της Εγκατάστασης Επεξεργασίας Λυμάτων Θεσσαλονίκης (Ε.Ε.Λ.Θ.) χωρίς λίπανση του εδάφους, στη δεύτερη μεταχείριση εκροές της ΕΕΛΘ με επιφανειακή αζωτούχο λίπανση, ενώ στην τρίτη μεταχείριση (μάρτυρας) χρησιμοποιήθηκε νερό από το δίκτυο άρδευσης της περιοχής με πλήρη λίπανση του εδάφους.
Η μικροβιολογική ανάλυση των επεξεργασμένων εκροών της Ε.Ε.Λ.Θ. και του φυτικού ιστού έδειξε ότι οι επεξεργασμένες εκροές πληρούν τα κυριότερα κριτήρια καταλληλότητας χρήσης που έχουν καθορισθεί από προηγμένες χώρες για άρδευση ορυζώνα.
Οι φυσικοχημικές ιδιότητες του εδάφους δεν διέφεραν μεταξύ του μάρτυρα και των δύο μεταχειρίσεων. Επίσης, δεν παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των μεταχειρίσεων και του μάρτυρα για κανένα από τα αγρονομικά και ποιοτικά γνωρίσματα του ρυζιού, που μελετήθηκαν. Υπολογίσθηκε ότι το κόστος παραγωγής του ρυζιού θα μπορούσε να μειωθεί τουλάχιστον κατά 9% με τη χρήση των επεξεργασμένων υγρών αστικών αποβλήτων για την άρδευσή του. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η δυνατότητα επέκτασης της άρδευσης στην πεδιάδα Θεσσαλονίκης, με ολική διάθεση των επεξεργασμένων εκροών της Ε.Ε.Λ.Θ., φαίνεται δυνατή υπό προϋποθέσεις. Τα θετικά αποτελέσματα της πιλοτικής αυτής εφαρμογής σε ορυζώνα, σε συνδυασμό με την ανάλογη έρευνα στους πειραματικούς αγρούς του ερευνητικού πεδίου του ΕΘΙΑΓΕ στο Γαλλικό, οδήγησαν τελικά στη σοβαρότερη, από άποψη έκτασης, εφαρμογή στην Ελλάδα. Η εφαρμογή αυτή άρχισε από το 2007 από την Ε.Υ.Α.Θ., με τη συνεργασία του ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε, στην κατεύθυνση ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης των εκροών της Ε.Ε.Λ.Θ., για άρδευση καλλιεργειών στην πεδιάδα της Χαλάστρας. Μέρος των επεξεργασμένων λυμάτων, σε μίγμα με το αρδευτικό νερό του Αξιού ποταμού, χρησιμοποιούνται από το καλοκαίρι του 2007 μέχρι σήμερα (2010), για άρδευση 12.000 στρεμμάτων βαμβακιού, καλαμποκιού, μηδικής και ρυζιού. Για την εφαρμογή αυτή εκδόθηκε το 2005 και η πρώτη στην Ελλάδα Κοινή Υπουργική Απόφαση (Κ.Υ.Α.), που καθορίζει τα σχετικά κριτήρια. (την ευθύνη παρακολούθησης της υπόψη εφαρμογής έχει το Ινστιτούτο Εγγείων Βελτιώσεων).


Φωτογραφία της Περιοχής επαναχρησιμοποίησης για άρδευση καλλιεργειών, των επεξεργασμένων εκροών του Βιολογικού Καθαρισμού Θεσσαλονίκης, μεταξύ των ποταμών Αξιού και Γαλλικού (το κόκκινο πλαίσιο στο άνω μέρος της εικόνας δείχνει τη θέση της ΕΕΛΘ).





Αρχική
Ινστιτούτο
Έρευνα
Πεπραγμένα
Βιβλία-Δημοσιεύσεις
Χημείο
Οδηγίες δειγματοληψίας εδάφους-φύλλων
Πορεία δείγματος
Προκηρύξεις
Νέα-Ειδήσεις
Σύνδεσμοι
Επικοινωνήστε μαζί μας